مقالات مفهومی

وجود، ثبوت و استعداد

پیش از حکم کلی دربارهٔ هستی، نیاز، علم و ظهور را متمایز کنیم.

قیدها را حذف نکنیم

تعبیرهای واجب به ذات و ممکن به غیر، نسبت‌های متفاوت وجود را نشان می‌دهند. حذف قیدها می‌تواند تفاوت استقلال و وابستگی را محو کند. پیش از حکم دربارهٔ وحدت یا کثرت، معلوم کنید چه چیزی و از کدام جهت وصف می‌شود. هر دو کاربرد واژهٔ وجود لزوماً پاسخ یک پرسش نیستند.

[1]

دانسته‌شدن و ظاهرشدن

باب ۲ علم به امر ممکن را از ظهور آن در وجود عینی جدا می‌کند. در این استدلال، ایجادِ آن علمی را که پیش‌تر نبوده به خدا نمی‌افزاید. پرسشِ چگونه معلوم بودن با چگونه ظاهر شدن متفاوت است. نتیجهٔ مربوط به یک مرتبه نباید بی‌توضیح به مرتبهٔ دیگر منتقل شود.

[2]

ثبوت، جسمِ پیشین نیست

باب اسماء از ثبوت ممکنات در عدم و سپس از احوال و ترتیب ظهورشان سخن می‌گوید. ثبوت به‌تنهایی به معنای اجسامی در مکانی پیش از عالم نیست. آن را با علم، تقدیر و ایجاد بخوانید. ترتیب در توضیح، خودبه‌خود مدت میان رویدادها نیست؛ تفکیک رتبه و زمان در بحث تقدیر و تحقق ضروری است.

[3]

استعداد، نیاز را برنمی‌دارد

مثالِ ایجاد، استعداد را پذیرندگیِ صورتی معین نشان می‌دهد؛ بحث تجدد بر نیاز پیوستهٔ عالم تأکید می‌کند. توضیح تعین، وابستگی را لغو نمی‌کند. بدون دلیلِ افزوده نباید استعداد را علت مستقل ساخت. مقایسهٔ مواضع، نسبت علم، ظهور و ترتیب را دقیق‌تر می‌کند، نه اینکه همهٔ مسائل را با یک فرمول کلی حل کند.

[4] [5] [6]

ارجاع‌های مقالهٔ عربی

این پیوندها ارجاع‌های مقالهٔ عربی را حفظ می‌کنند. شناسهٔ نمایشگر، شمارهٔ صفحهٔ چاپی نیست.

ارجاع به این مطلب

Futmak, «وجود، ثبوت و استعداد», 2026-10-25.

ترجمهٔ اقتباسیِ مقالهٔ توضیحی عربی است، نه ترجمهٔ متن کتاب فتوحات.

https://www.futmak.com/farsi/concepts/?id=encyclopedia-existence